محمد بن أبي بكر الزهري الغرناطي ( مترجم : حسين قره چانلو )
148
كتاب الجغرافية ( فارسى )
مىرود كه به اندازهء طناب اوست ، و اگر كسى طنابى نداشت از پلهها به انتهاى چاه پايين مىرود و از آب چاه سيراب مىشود ، اين چاه از شگفتىهاى جهان است . 177 - همچنين در ادامهء اين شهر در ناحيهء مغرب و بر ساحل دريا ، شهرهاى « اسفاقس « 1 » » و « أطرابلس « 2 » شام » و شهر « صور « 3 » » و شهر « عكّه « 4 » » قرار دارد ، و اين پايان محدودهء شام از ناحيهء جنوب و بر ساحل درياست . اما در خشكى از سمت جنوب ، سرزمين مدين « 5 » و كوه طور « 6 » قرار دارد . 178 - در سرزمين مدين چاهى است كه حضرت موسى ( ع ) از آن آب كشيد . از شگفتىهاى اين چاه آنكه تخته سنگى بر آن بود كه جز چهل مرد كارى نمىتوانستند آن را بردارند ، ولى حضرت موسى ( ع ) آن را برداشت و به زنان آب داد . 179 - و اين پايان شام از طرف جنوب است ، و گفته شده كه مرز شام از نيل به سمت مغرب تجاوز نكرد و همچنين مرز آن در شمال شهر « هرقله « 7 » » است كه از بناهاى هرقل ( هراكليوس « 8 » ) پادشاه روم مىباشد و به او منسوب است .
--> ( 1 ) . Isfakas Sfax . ، طبق گفتهء مصحح كتاب ، اين شهر در سواحل مغرب و افريقيه واقع است ر . ك : فهرست اعلام كتاب ) . ولى زهرى آن را در رديف شهرهاى ساحلى شام آورده است ، كه رويى در صواب ندارد ( ر . ك : احسن التقاسيم ، مقدسى ، بخش اوّل ، ص 311 ؛ ترمة المشتاق ، ادريسى ، ج 1 ، صص 280 و 281 ) . ( 2 ) . ' Atrabulus - Tripoli ; cf . Tarabulus , in E . I . , IV , 693 , Par Fr . Buhl . ( 3 ) . Sur - Tyr ; cf . E . I . , IV , 584 - 587 , Par E . Honigmann . ( 4 ) . Akka ; cf . E . I . 2 , I , 351 , Par F . Buhl . ( 5 ) . Ard Madyan ; cf . E . I . , III , 108 , Par Fr . Buhl . ( 6 ) . Djabal al - Tur ; cf . Tur , in E . I . , IV , 913 , Par E . Honigmann . ( 7 ) . Hirakla - Heraclee . ( 8 ) . Hirakl - Herazelius . يكى از پادشاهان روم بود .